Οι Αψβούργοι, μία από τις ισχυρότερες δυναστείες όλων των εποχών.
Ως Γερμανοί βασιλείς,
ως αυτοκράτορες της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους,
και πιο πρόσφατα, ως αυτοκράτορες της Αυστρίας
και βασιλείς της Ουγγαρίας,
διαμόρφωσαν επί αιώνες την πορεία της ευρωπαϊκής ιστορίας.
Ως βασιλείς της Ισπανίας, κυβέρνησαν μια αυτοκρατορία του νέου κόσμου
όπου δεν έδυε ποτέ ο ήλιος.
Μια σφαίρα επιρροής που εκτεινόταν από τη Βόρεια Αφρική ως την Καλιφόρνια.
Μέσα από λεπτούς διπλωματικούς χειρισμούς
και αδίστακτες πολιτικές ισχύος,
μια άσημη οικογένεια δουκών εξελίχθηκε σε δυναστεία παγκόσμιας κλάσης.
Οι Αψβούργοι με τον ίδιο ζήλο που κήρυτταν πολέμους,
έκλειναν και συμμαχίες μέσω γάμων
διασφαλίζοντας την επιρροή τους
δένοντας τη μοίρα τους με την ελίτ της ευρωπαϊκής αριστοκρατίας.
Άλλοτε κατακτούσαν εδάφη και αξιώματα με τη βία,
συνήθως είχαν απλώς την τύχη να ζουν περισσότερο από τους αντιπάλους τους.
Από τις αρχές του 13ου αιώνα,
οι Αψβούργοι επέκτειναν διαρκώς την επικράτειά τους,
ξεκινώντας από τη βάση τους στη δυτική Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Κινήθηκαν αρχικά ανατολικά προς τη σημερινή Αυστρία.
Στη συνέχεια, προς τη Βοημία και την Ουγγαρία.
Στην πορεία, προστέθηκαν μεγάλες περιοχές
όπως οι Κάτω Χώρες, η Βουργουνδία, η Καστίλη και η Αραγονία.
Στο διάβα των αιώνων, διαμορφώθηκαν ολόκληρα έθνη
και στη συνέχεια αφομοιώθηκαν υπό το στέμμα τους.
Άλλα διοικήθηκαν από τη δυναστεία για πολλούς αιώνες.
Μέσα στη δίνη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου,
η Αυτοκρατορία των Αψβούργων εξαφανίστηκε για πάντα.
Αλλά μέχρι σήμερα, σε πολλές χώρες, πόλεις και περιοχές
παραμένει ζωντανή η πολιτιστική τους σφραγίδα.
Κάστρα και παλάτια, μοναστήρια και συλλογές τέχνης
μας θυμίζουν αυτή την άλλοτε πανίσχυρη δυναστεία.
Θα κάνουμε ένα ταξίδι στον χρόνο
στις πιο σημαντικές τοποθεσίες που καθόρισαν τους Αψβούργους.
Μια διαδρομή που διασχίζει πάνω από 12 σύγχρονα κράτη,
μεταφέροντάς μας σε έναν κόσμο που υπήρξε πριν από χίλια χρόνια.
Στις αρχές του 1712,
η Βιέννη ακούει για πρώτη φορά τον βαθύ ήχο της καμπάνας "Τζόζεφιν".
Ο Ιωσήφ Α' διέταξε τη χύτευσή της από το μέταλλο οθωμανικών κανονιών,
αλλά πέθανε από ευλογιά λίγους μήνες πριν ολοκληρωθεί.
Πλέον, η "Πούμεριν", όπως επικράτησε στην καθομιλουμένη,
σήμανε τον ερχομό της εποχής του Καρόλου ΣΤ'.
Η φιλοδοξία του ήταν να στεφθεί ο απόλυτος βασιλιάς της Ισπανίας.
Αλλά μετά τον απροσδόκητο θάνατο του αδελφού του,
επιστρέφει στη Βιέννη ως Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Φέρνει μαζί του την τελετουργική μεγαλοπρέπεια της ισπανικής αυλής,
που βρίσκει τη θέση της στο Χόφμπουργκ,
καθώς και τη δημιουργική παρόρμηση του ύστερου μπαρόκ
για να εξυμνήσει τον εαυτό του, τη δυναστεία και τον Καθολικισμό.
Ενώ η παλιά Πούμεριν καταστράφηκε κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο,
πολλά από τα αντιπροσωπευτικά μεγαλοπρεπή κτίρια της εποχής του
ακτινοβολούν ακόμα το μεγαλείο του παρελθόντος.
Ιδιαίτερο παράδειγμα αποτελούν οι εκκλησίες και τα μοναστήρια
στις όχθες του Δούναβη,
τα οποία ακολούθησαν το ρεύμα του μπαρόκ.
Ο θρίαμβος επί των Οθωμανών υμνήθηκε με τον πλέον μεγαλοπρεπή τρόπο.
Ανεβαίνοντας το ποτάμι από το Κλοστερνόιμπουργκ...
περνάμε από το Αβαείο Γκέτβαϊγκ κοντά στο Κρεμς...
...και διασχίζουμε το Βαχάου προς το Μελκ...
όπου βρίσκεται ένα από τα ομορφότερα μπαρόκ συγκροτήματα στον κόσμο.
Το Αβαείο του Μελκ εναρμονίζεται πλήρως
με το ιερό τοπίο που εκτείνεται κατά μήκος του Δούναβη.
Ως μεγάλο αβαείο, το Μελκ διακρίνεται για την απαράμιλλη μεγαλοπρέπειά του,
και υπάρχουν και οι μικρότερες εκκλησίες.
Όλα αυτά έχουν σκοπό να υπενθυμίζουν στον ταξιδιώτη
ότι βρίσκεται σε χριστιανικά εδάφη.
Φυσικά, τον 18ο αιώνα, αυτό είχε μια διαφορετική σημασία,
αν αναλογιστεί κανείς τις εξωτερικές απειλές.
Η αυτοκρατορική οικογένεια διέθετε δική της πτέρυγα.
Στο τέρμα του αυτοκρατορικού διαδρόμου μήκους 200 μέτρων,
βρίσκεται η "Μαρμάρινη Αίθουσα" που φιλοξενεί κοσμικές δεξιώσεις.
Η οροφογραφία, που δημιουργήθηκε το 1731,
απεικονίζει την Παλλάδα Αθηνά ως σύμβολο συνετής μετριοπάθειας
και τον Ηρακλή ως σύμβολο ισχύος,
εκφράζοντας το αψβουργικό ιδεώδες άσκησης εξουσίας.
Για τον κατασκευαστή-ιδιοκτήτη, τον ηγούμενο Μπέρτολντ Ντιτμάιρ,
ο φόρος τιμής στον αυτοκράτορα αποτελούσε θρησκευτικό καθήκον.
Έχει και ένα θεολογικό υπόβαθρο ή τουλάχιστον μια νομιμοποίηση.
Η προς Ρωμαίους 13, για παράδειγμα, αναφέρεται συχνά,
όπου ο Παύλος λέει ότι πρέπει να αναγνωρίζουμε την κοσμική εξουσία
επειδή έχει παραχωρηθεί ή δοθεί από τον Θεό.
Αυτό σημαίνει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν
προκειμένου να συμμορφωνόμαστε με αυτή την εξουσία.
Τα οφέλη από την τήρηση αυτού του καθήκοντος
τεκμηριώνονται από επίσημα έγγραφα.
Φυσικά, ήταν επίσης ευνοϊκό για το μοναστήρι
να βρίσκεται κοντά στην αυτοκρατορική οικογένεια,
να έχει καλές σχέσεις με τον αυτοκράτορα,
γεγονός που διασφάλισε τη διατήρηση του θεσμού
στο πέρασμα των αιώνων όσον αφορά προνόμια, ελευθερίες και ούτω καθεξής.
Ο ηγούμενος και ο αυτοκράτορας, ένας εκρηκτικός συνδυασμός.
Ο ένας επικυρώνει το "θεϊκό δικαίωμα",
ο άλλος παραχωρεί προνόμια και ελευθερίες
συμπεριλαμβανομένης της καταπίεσης των μη προνομιούχων.
Ο Αυτοκράτορας στήριξε κάποτε τον ηγούμενο Μπέρτολντ Ντίτμαϊρ,
ας πούμε, όταν προέκυψε κάποια αναταραχή στο Μελκ.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1720,
υπήρχε δυσαρέσκεια
και στάλθηκε μια επιστολή στον Αυτοκράτορα
με παράπονα για τον ηγούμενο ότι ερχόταν εδώ σπάνια,
ότι έπαιρνε αυθαίρετες αποφάσεις,
ότι δεν συμβουλευόταν την κοινότητα
και ότι συνέχιζε να χτίζει πέρα από τις δυνατότητες του μοναστηριού.
Αλλά ο Αυτοκράτορας απάντησε σε όλα αυτά
λέγοντάς τους ότι θα έπρεπε να είναι πιστοί στον ηγούμενου τους
και διέταξε τον ηγούμενο να τους τιμωρήσει ανάλογα.
Στο απόγειο του μπαρόκ, η υπερβολή και η αίγλη ήταν υψίστης σημασίας.
Οι τοίχοι μιας μαρμάρινης αίθουσας δεν χρειαζόταν να είναι από μάρμαρο,
ούτε κάτι χρειαζόταν να είναι από ατόφιο χρυσάφι για να λάμπει,
οι μπαρόκ τεχνικές της ψευδαίσθησης αναλάμβαναν να προσδώσουν βάθος
και κομψότητα στα δωμάτια.
Περισσότερο φαίνεσθαι παρά είναι, αυτή η αίσθηση μένει.
Το Αβαείο του Μελκ επιτελούσε, και συνεχίζει να επιτελεί,
ένα πολυσχιδές έργο.
Πολλές από τις δραστηριότητες της μονής του 18ου αιώνα
παραμένουν ζωντανές ως τις μέρες μας.
Παραμένει πνευματικό κέντρο,
έχει ένα γυμνάσιο,
χρηματοδοτείται ως σχολείο της περιοχής
και είναι επίσης σημαντικό για τη χώρα.
Είναι ενεργό στον επιστημονικό τομέα.
Υπάρχουν κοινωνικά προγράμματα στην Ανατολική Ευρώπη
και στην Μπουρκίνα Φάσο.
Επιτελείται ένα έργο
που ανέκαθεν αποτελούσε μέρος της αποστολής αυτού του μοναστηριού.
Ενώ το ύστερο μπαρόκ ανθίζει υπό τη βασιλεία του Καρόλου ΣΤ',
η αρσενική γραμμή των Αψβούργων σταματάει σε αυτόν.
Αν και η σύζυγός του, η Ελισάβετ Χριστίνα
έφερε στον κόσμο έναν διάδοχο το 1716,
το βρέφος πέθανε λίγους μήνες μετά τη γέννησή του.
Παρά τη θεραπεία με κρασί και τα προσκυνήματα,
γεννήθηκαν μόνο τρία κορίτσια τα επόμενα χρόνια,
το "μόνο" έχει να κάνει με τα δεδομένα της εποχής.
Ένας κανόνας του οίκου των Αψβούργων από το 1703,
τον οποίο δημοσίευσε ο Κάρολος 10 χρόνια αργότερα ως "Νομική Κύρωση",
κατέστη κομβικός:
ελλείψει αρσενικών απογόνων,
προέβλεπε τη διαδοχή από θυγατέρα.
Ακόμα και αν η Κύρωση γινόταν αποδεκτή χωρίς φθόνο,
η πρωτότοκη Μαρία Θηρεσία δεν είχε το δικαίωμα
να στεφθεί Αυτοκράτειρα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Αυτό θα το αναλάμβανε ο μέλλοντας σύζυγός της.
Έτσι ο Κάρολος Στ' ξεκίνησε από νωρίς να αναζητά έναν νεαρό πρίγκιπα,
μεταξύ των πιστών οικογενειών.
Τον βρήκε στη Λωρραίνη.
Ο εκλεκτός ήταν ο Φραγκίσκος Στέφανος,
γιος του Δούκα Λεοπόλδου Α' της Λωρραίνης,
γεννημένος το 1708 στη Νανσύ,
που σήμερα είναι μια όμορφη φοιτητούπολη της Γαλλίας,
αλλά τότε ήταν πρωτεύουσα του δουκάτου.
Στην Οδό Γραντ,
η εκκλησία ταφής των μελών του Οίκου της Λωρραίνης
και το δουκικό παλάτι θυμίζουν την οικογένεια ευγενών,
η οποία είχε στενούς δεσμούς με τον Οίκο των Αψβούργων
πολύ πριν από τον Φραγκίσκο Στέφανο.
Μην ξεχνάτε ότι μέχρι τον 18ο αιώνα, η Λωρραίνη ήταν ανεξάρτητη περιοχή,
ένα ανεξάρτητο κράτος με αρκετά δεινή γεωγραφική θέση,
έχοντας τη Γαλλία στα δυτικά
και την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στα ανατολικά.
Ο Δούκας της Βουργουνδίας, ο οποίος είχε κατακτήσει τη Λωρραίνη,
πεθαίνει στη μάχη της Νανσύ.
Αυτό απελευθερώνει τη Λωρραίνη από τη βουργουνδική απειλή.
Στη συνέχεια, οι Δούκες της Λωρραίνης έκαναν τα πάντα
για να παραμένουν όσο το δυνατόν πιο ουδέτεροι
μεταξύ της Γαλλίας και της Αυτοκρατορίας
συνάπτοντας γάμους. Έτσι, οι πρίγκιπες και οι πριγκίπισσες της Λωρραίνης
κάποιες φορές παντρεύονται Γάλλους, κάποιες φορές Αυστριακούς.
Αυτό οδηγεί σε δυναστικές συμμαχίες, αλλά και στρατιωτικές,
καθώς ορισμένοι Δούκες της Λωρραίνης πολέμησαν στο πλευρό των Αψβούργων,
ιδιαίτερα κατά των Τούρκων.
Ο Κάρολος Ε' της Λωρραίνης διακρίθηκε ιδιαίτερα στις μεγάλες μάχες
στη Βουδαπέστη και τη Βιέννη κατά των Τούρκων,
ενώ η Λωρραίνη βρισκόταν τότε υπό την κατοχή του Λουδοβίκου ΙΔ΄.
Ο Κάρολος Ε' της Λωρραίνης παντρεύτηκε μια Αψβούργα,
ο γιος του, ο Λεοπόλδος, παντρεύτηκε την ανιψιά του Λουδοβίκου ΙΔ΄.
Ο Φραγκίσκος Στέφανος ανήκει τώρα ξανά στους Αυστριακούς.
Ο Αυτοκράτορας τον φέρνει στη βιεννέζικη αυλή σε ηλικία 15 ετών
για να τον προετοιμάσει για τα καθήκοντά του.
Υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος μέχρι τον γάμο.
Το 1729, ο Λεοπόλδος Α' της Λωρραίνης πεθαίνει από κυνηγετικό ατύχημα.
Ο Φραγκίσκος Στέφανος αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη Βιέννη
και επιστρέφει στη Λωρραίνη ως Δούκας.
Οι δημόσιες εμφανίσεις του είναι σπάνιες
και περιορίζονται κυρίως στο Λυνεβίλ.
Εκεί, σε μικρή απόσταση από τη Νανσύ,
είχε φτιάξει ο πατέρας του τις "Βερσαλλίες της Λωρραίνης".
Το 1719,
όταν το κτίριο ήταν ακόμα υπό κατασκευή,
ξεσπά για πρώτη φορά πυρκαγιά.
Ακολουθούν αρκετές πυρκαγιές.
Η τελευταία πυρκαγιά στο κάστρο συνέβη πριν από 21 χρόνια, το 2003.
Δυστυχώς, προκλήθηκε από βραχυκύκλωμα, πολύ συνηθισμένη αιτία.
Δρομολογήθηκαν μελέτες πάνω στην ιστορία του κάστρου
για να πλαισιώσουν την αποκατάστασή του,
η οποία άρχισε το 2008.
Οι πρώτοι χώροι άνοιξαν για το κοινό το 2010.
Αυτή τη στιγμή εργαζόμαστε για την αποκατάσταση
των δουκικών διαμερισμάτων,
τα οποία βρίσκονται εδώ, και αποτελούν τον ιστορικό πυρήνα του κάστρου.
Για να αναβιώσουμε τις "Βερσαλλίες της Λωρραίνης"
και να γίνουν τα δωμάτια
όπως τα γνώρισε ο Φραγκίσκος Στέφανος τον 18ο αιώνα.
Η φωτιά ήταν μια τραγωδία...
Ήταν ένα πλήγμα, αλλά πυροδότησε την αναγέννηση του κάστρου του Λυνεβίλ.
Πρέπει να το δούμε από τη θετική του σκοπιά.
Η ιδέα ήταν να αποκατασταθεί το κάστρο
όπως θα ήταν στην εποχή της ακμής του, τον 18ο αιώνα.
Η περιοχή μας, η Λωρραίνη, διαθέτει πλούσια τεχνογνωσία
η οποία συνέβαλε στη δημιουργία αυτού του κάστρου τον 18ο αιώνα,
και εφόσον υπάρχουν ακόμα και σήμερα,
τις αξιοποιούμε στην αποκατάσταση και την αναγέννηση του κάστρου
καθιστώντας το μια βιτρίνα των ταλαντούχων τεχνιτών
που έχει να επιδείξει η περιοχή.
Τα δουκικά διαμερίσματα θα χρειαστούν χρόνια
για να ανακτήσουν την παλιά τους αίγλη.
Στην τραπεζαρία, μόνο μια τρύπα στο πάτωμα
θυμίζει σε κάποιον την απαθλίωση των περασμένων εποχών κυριαρχίας.
"La Table Volante", το ιπτάμενο τραπέζι,
ή η ιδέα του να αποφεύγει κανείς τα βλέμματα του προσωπικού
ενώ ενδίδει στη λαιμαργία.
Το 1736,
μπορεί να πραγματοποιηθεί ο γάμος με τη Μαρία Θηρεσία.
Ο Φραγκίσκος Στέφανος πρέπει να εκκενώσει πριν το Κάστρο του Λυνεβίλ,
και μαζί του ολόκληρο το δουκάτο.
Ο Λουδοβίκος ΙΕ', βασιλιάς της Γαλλίας,
θέλει να εμποδίσει τους Αψβούργους να επεκταθούν προς το Παρίσι.
Ψάχνει επίσης μια νέα έδρα για τον πεθερό του,
τον εξόριστο Πολωνό Βασιλιά Στανίσουαφ.
Παραχωρήθηκε στον Στανίσουαφ Α' η Λωρραίνη για όσο θα ζούσε.
Για να μην μείνει ο Φραγκίσκος Στέφανος με άδεια χέρια,
θα λάβει την Τοσκάνη μετά τον θάνατο του τελευταίου των Μεδίκων.
Έτσι κανόνιζαν τα πράγματα
οι οικογένειες που μοιράζονταν την Ευρώπη.
Ο Φραγκίσκος Στέφανος μαζεύει τα πράγματά του.
Η μετεγκατάσταση πραγματοποιείται σταδιακά.
Η μετάβαση γίνεται σε στάδια.
Ο Φραγκίσκος Στέφανος φεύγει από τη Λωρραίνη
παίρνοντας μαζί όλα του τα υπάρχοντα,
τα έπιπλα, τους πίνακες,
ακόμα και τις πορτοκαλιές,
τα οποία μεταφέρθηκαν αρχικά στις Βρυξέλλες με πλοίο.
Μετά τον θάνατο του τελευταίου Μεγάλου Δούκα της Τοσκάνης,
ενός Μεδίκου, μεταφέρθηκαν πάλι όλα με πλοίο στη Φλωρεντία.
Όλα αυτά τα εξαιρετικά πολύτιμα αντικείμενα από την αυλή,
από το δουκικό παρεκκλήσι και τη βιβλιοθήκη,
οι πίνακες και τα έπιπλα μεταφέρθηκαν έτσι στην Τοσκάνη
και στη συνέχεια, κάποια από αυτά ταξίδεψαν για Βιέννη,
όπου βρίσκονται ακόμα και σήμερα.
Ο Φραγκίσκος Στέφανος παίρνει μαζί του τα πάντα,
εκτός από τη μητέρα του,
δίχως να αφήσει το αποτύπωμά του στη Λωρραίνη.
Υπό τον διάδοχό του, τον Στανίσουαφ Α',
το δουκάτο βιώνει μια νέα περίοδο ακμής
προτού προσαρτηθεί στη Γαλλία.
Τότε δημιουργήθηκε και το μνημειώδες Μπαρόκ-Κλασικό συγκρότημα
στην καρδιά της Νανσύ,
η σημερινή Πλατεία Στανισλάς, μια από τις ομορφότερες στην Ευρώπη.
Ο Στανίσουαφ πεθαίνει στο Λυνεβίλ το 1766.
Μια νέα πυρκαγιά ξεσπάει στο κάστρο.
Αυτή τη φορά, έπιασε φωτιά από το τζάκι
ο χιτώνας του τελευταίου Δούκα της Λωρραίνης.
Το 1736, παντρεύονται ο Φραγκίσκος Στέφανος και η Μαρία Θηρεσία.
Το εγκαταλελειμμένο δουκάτο διατήρησε το όνομά του
και η δυναστεία μετονομάζεται σε Αψβούργων-Λωρραίνης
προς τιμήν του νέου προγόνου.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Κάρολος ΣΤ' πεθαίνει
από δηλητηρίαση από μανιτάρια.
Η Νομική Κύρωση τίθεται σε ισχύ υπέρ της Μαρίας Θηρεσίας.
Οι Εκλέκτορες Φρειδερίκος Αύγουστος της Σαξονίας
και Αλβέρτος της Βαυαρίας,
που ήταν και οι δύο με κόρες των Αψβούργων,
αρνούνται να την αποδεχτούν.
Στη συνέχεια, έχουμε τον Φρειδερίκο Β' της Πρωσίας.
Απαιτεί από τη Μαρία Θηρεσία
να του παραχωρήσει έστω και μικρό μέρος της αυτοκρατορίας της
και εισβάλλει με τον στρατό του στη Σιλεσία στα τέλη του 1740.
Ήταν το προοίμιο του Πολέμου για την Αυστριακή Διαδοχή.
Τα αιφνιδιασμένα αυστριακά στρατεύματα υποχωρούν στη Βοημία και τη Μοραβία.
Το Μπρνο αποδεικνύεται απόρθητο οχυρό των Αψβούργων
ήδη από τον Τριακονταετή Πόλεμο.
Το Κάστρο Σπίλμπεργκ δεσπόζει στην παλιά πόλη
και μέχρι τα μέσα του 18ου αιώνα
είχε γίνει το σημαντικότερο μπαρόκ φρούριο στη Μοραβία.
Άντεξε και στον Φρειδερίκο Β'.
Οι καζεμάτες κάτω από το κτίριο του κάστρου
προστάτευαν τους στρατιώτες από τα βλήματα του πυροβολικού.
Αργότερα μετατράπηκαν σε φυλακή.
Ολόκληρο το φρούριο μετεξελίχθηκε σε διαβόητη φυλακή των Αψβούργων.
Υπήρχαν κρατούμενοι από την εποχή της Μαρίας Θηρεσίας,
με πιο εξέχοντα τον Φραντς Φράιχερ φον ντερ Τρενκ,
διοικητή ενός στρατού μισθοφόρων στην υπηρεσία της,
ο οποίος καταδικάστηκε σε θάνατο το 1746 για θηριωδίες
αλλά έλαβε χάρη από την ίδια το 1748
σε ισόβια κάθειρξη στο Φρούριο Σπίλμπεργκ.
Τελικά, έζησε λίγο πάνω από έναν χρόνο.
Η τελευταία του επιθυμία...
Ο Βαρόνος Τρενκ ήθελε να ταφεί εδώ
επειδή είχε φιλικές σχέσεις με τους ντόπιους Καπουτσίνους.
Ήταν από τα λίγα άτομα
που του μιλούσαν κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του,
τον επισκέπτονταν για να τον παρηγορήσουν, κάτι που εκτιμούσε.
Ήθελε να πεθάνει μετανοημένος για όλα τα κακά που είχε κάνει.
Ήταν ένας σκληρός στρατιώτης,
αλλά ήξερε ότι μια μέρα θα έπρεπε να λογοδοτήσει ενώπιον του Θεού.
Ο αδελφός Πατσίφικο είναι ένας από τους ελάχιστους μοναχούς
που ζουν στο μοναστήρι των Καπουτσίνων στο Μπρνο.
Μέχρι το 1784,
θάφτηκαν εδώ περίπου 200 μοναχοί και λαϊκοί.
Ένα ευφυές σύστημα εξαερισμού
εξασφαλίζει τη φυσική μουμιοποίηση των θανόντων.
Το μήνυμά τους προς τους ζωντανούς...
Ό,τι είστε ήμασταν,
κι ό,τι είμαστε θα γίνετε.
Το ρητό το συναντάμε σε διάφορες παραλλαγές.
Είναι γραμμένο στα λατινικά
και εδώ στην κρύπτη το έχουμε σε δύο διαφορετικές παραλλαγές,
μια πιο σύντομη και μια πιο μακρά, αλλά η ουσία είναι αυτή.
Ο Φραντς Φράιχερ φον ντερ Τρενκ,
ή ό,τι έχει απομείνει από αυτόν, δεν έχει τίποτα άλλο να πει.
Η μούμια του βρίσκεται σε ένα μονόκλινο δωμάτιο στην κρύπτη.
Εκπληρώθηκε η τελευταία του επιθυμία.
Ο Πόλεμος της Αυστριακής Διαδοχής τελειώνει το 1748.
Έχασαν τη Σιλεσία προσωρινά,
αλλά έγινε αποδεκτή η Νομική Κύρωση.
Ήδη από πριν, ο Φραγκίσκος Στέφανος στέφθηκε
Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους
και η Μαρία Θηρεσία στέφθηκε Βασιλιάς της Βοημίας.
Το 1741,
εδώ στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Μαρτίνου στην Μπρατισλάβα,
είχε στεφθεί και Βασιλιάς της Ουγγαρίας.
Εκείνη την εποχή, η πρωτεύουσα της Σλοβακίας ονομαζόταν Πρέσμπουργκ
και ήταν η πρωτεύουσα της Ουγγαρίας.
Όπως είναι γνωστό, η Μαρία Θηρεσία ήρθε στην εξουσία
χάρη στη Νομική Κύρωση.
Αντιμετώπισε μια σειρά από δύσκολες προκλήσεις εξωτερικής πολιτικής,
γιατί θα μπορούσαμε να πούμε
ότι ολόκληρος ο κόσμος συνωμότησε εναντίον της στην αρχή.
Και αυτό που είναι υπέροχο
είναι ότι βρήκε αναγνώριση εδώ στην Μπρατισλάβα,
παρόλο που μπορεί να μην το περίμενε.
Εδώ περίμεναν την άφιξη του βασιλιά, το "Adventus Regis".
Ο βασιλιάς έρχεται από μια πλωτή γέφυρα,
που συνήθως στήνεται πάνω από τον ποταμό Δούναβη.
Αλλά δεν είναι βασιλιάς, είναι μια γυναίκα,
μια νέα, όμορφη γυναίκα που μόλις γέννησε ένα παιδί,
οπότε είναι μητέρα.
Και έτσι λαμβάνει το ουγγρικό στέμμα στον ναό της στέψης,
που βρίσκεται εδώ κοντά, φαίνεται από το παράθυρο.
Μιλάμε λοιπόν για μια ιστορική στιγμή.
Θα μπορούσε κανείς, λόγω παλαιών αντιζηλιών, να περιμένει αντίσταση,
αλλά βρίσκει αποδοχή εδώ.
Αυτό είναι πολύ όμορφο
και ο λόγος για τον οποίο αγαπώ ιδιαίτερα τη Μαρία Θηρεσία
μεταξύ όλων των ηγεμόνων που στέφθηκαν εδώ στη Μπρατισλάβα.
Ο Φραγκίσκος Στέφανος και η Μαρία Θηρεσία περνούν λίγο χρόνο
στο Κάστρο της Μπρατισλάβα μετά τους εορτασμούς της στέψης.
Το σκηνικό ήταν πιο λιτό σε σχέση με σήμερα.
Η Μαρία Θηρεσία μετέτρεψε αργότερα το παλιό φρούριο
στο μπαρόκ οικιστικό κάστρο που κοσμεί σήμερα την Μπρατισλάβα.
Η Μαρία Θηρεσία έκανε μια μετατροπή στο Σενμπρούν,
που τότε βρισκόταν ακριβώς έξω από τα τείχη της Βιέννης,
η οποία επίσης τράβηξε την προσοχή όλων.
Η Μαρία Θηρεσία αγαπούσε ιδιαίτερα το Σενμπρούν,
ακόμη και ως νεαρό κορίτσι, κάτι που είναι επίσης τεκμηριωμένο.
Εδώ βρισκόταν το περίφημο κυνηγετικό περίπτερο
του Γιόχαν Μπέρνχαρντ Φίσερ φον Έρλαχ
Σκέφτηκε να μετατρέψει
αυτό το κυνηγετικό περίπτερο σε θερινή κατοικία.
Ήταν σαφές ότι το κυνηγετικό περίπτερο
δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις τελετουργικές,
αλλά και τις προσωπικές ανάγκες του αυτοκρατορικού ζεύγους.
Ο στόχος δεν ήταν απλώς να φτιαχτεί μια ιδιωτική θερινή κατοικία,
αλλά ένα πραγματικό παλάτι κατοικίας
που θα ανταποκρινόταν και σε όλες τις τελετουργικές απαιτήσεις.
Αυτό είχε να κάνει με το γεγονός ότι η Μαρία Θηρεσία
διέταζε τη μετακόμιση από το Χόφμπουργκ
με την πρώτη ζεστή ανοιξιάτικη μέρα, που συχνά ήταν στις αρχές Απριλίου,
και συχνά έμενε εκεί μέχρι τον Νοέμβριο.
Ήθελε να μένει εδώ όσο το δυνατόν περισσότερο.
Η αγάπη της για το Σενμπρούν έχει τεκμηριωθεί χιλιάδες φορές
ενώ το ανάκτορο αποτελούσε σημείο αναφοράς για όλη την Ευρώπη
ως η εκλεκτική θερινή κατοικία
του αυτοκρατορικού ζεύγους των Αψβούργων.
Αυτή είναι η τελευταία συνέντευξη της κυρίας Ίμπι
ως Προϊσταμένη του Επιστημονικού Τμήματος.
Η μετάβαση είναι ομαλή.
Όπως και το αυτοκρατορικό ζεύγος,
το παλάτι και ο κήπος εξετάζονται χωριστά.
Ο Κήπος του Παλατιού Σενμπρούν είναι ένας τυπικός, μπαρόκ κήπος
που σχεδιάστηκε στα μέσα του 18ου αιώνα.
Ο Αυτοκράτορας Φραγκίσκος Στέφανος συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωσή του.
Η Μαρία Θηρεσία ενδιαφερόταν περισσότερο για το κτίριο
και συμμετείχε πολύ ενεργά ακόμα και στη διακόσμηση των δωματίων.
Ο Φραγκίσκος Στέφανος ενδιαφερόταν πολύ για τη βοτανική
και επομένως συνέβαλε καθοριστικά στον σχεδιασμό του κήπου,
μαζί με ειδικούς που έφερε κυρίως από τη Λωρραίνη,
αρχιτέκτονες κήπων, αλλά και αρχιτέκτονες,
που του υπέβαλαν τις προτάσεις τους
και τις συζητούσε εκτενώς μαζί του.
Για την υλοποίησή τους δεν αρκούσαν οι αρχιτέκτονες και ο Αυτοκράτορας.
Ακόμη και σήμερα, πλήθος κηπουρών μεριμνεί για τη συντήρηση των κήπων
βάσει ιστορικών προτύπων.
Το πάρκο καλύπτει μια έκταση περίπου 1.450 στρεμμάτων,
εκ των οποίων τα 750 συντηρούνται πιο εντατικά.
Το ανώτερο τμήμα, δηλαδή το δάσος, είναι προστατευόμενη περιοχή
οπότε κάνουμε τα απολύτως απαραίτητα.
Είμαστε περίπου 35 υπάλληλοι.
Έχουμε δουλειά όλο το χρόνο.
Ξεκινά με το κλάδεμα τον χειμώνα.
Την άνοιξη μεταφυτεύουμε τα δέντρα.
Στη συνέχεια ξεκινάμε την προετοιμασία για τη φύτευση.
Στις αρχές Μαΐου, αφού περάσου οι "Παγεροί Άγιοι",
φυτεύουμε περίπου 250.000 φυτά.
Διακόσιες πενήντα χιλιάδες φυτά.
Αναζητώντας την προέλευσή τους
οδηγούμαστε σε άλλο σημείο των Ομοσπονδιακών Κήπων,
σε ένα κρυμμένο μέρος του κήπου.
Η δουλειά μας εδώ, στο τμήμα παραγωγής των Ομοσπονδιακών Κήπων,
είναι να παράγουμε τα λουλούδια των αρχών του καλοκαιριού
για τα πάρκα των Ομοσπονδιακών Κήπων.
Έχουμε και ένα μέρος των βοτανικών συλλογών εδώ,
για παράδειγμα τη βοτανική συλλογή εσπεριδοειδών,
καμελιών, πελαργονίων και διάφορες άλλες συλλογές.
Στις βοτανικές συλλογές έχουμε πολύ παλιά δείγματα,
δηλαδή έχουμε δείγματα εσπεριδοειδών που είναι έως και 200 ετών.
Έχουμε επίσης πολύ παλιά φυτά σε άλλες βοτανικές συλλογές.
Υπάρχουν αποδείξεις ότι χρονολογούνται από την αυτοκρατορική εποχή.
Η φύτευσης των καλοκαιρινών λουλουδιών στα πάρκα
βασίζεται επίσης σε ιστορικά σχέδια.
Κηπουρική όπως στην εποχή του αυτοκράτορα, μόνο πιο ανεπίσημη.
Το ωραίο σε αυτή τη δουλειά
είναι ότι παρακολουθείς την ανάπτυξη του φυτού
και πώς στη συνέχεια στολίζει το καλοκαίρι τα παρτέρια.
Είναι σπουδαίο να ξέρεις ότι έτσι φυτεύονταν παλιά, είναι ιστορικό.
Σε αντίθεση με άλλους κήπους,
εμείς ξεκινάμε την καλλιέργεια από σπόρο,
οπότε παρακολουθούμε τη διαδικασία πολύ καλύτερα
από ό,τι αν αγοράζαμε νεαρά φυτά και απλώς τα μεταφυτεύαμε.
Ένας όμορφος κήπος, ένα μεγαλοπρεπές κάστρο,
ένας αυτοκρατορικός σύζυγος και πολλά παιδιά.
Το μόνο που έλειπε ήταν η ανακατάληψη της Σιλεσίας,
κάτι που προϋπέθετε την αποκατάσταση της τάξης στην περιφέρεια.
Κατά τους Τουρκικούς πολέμους,
οι Αψβούργοι επεκτείνονται στα νοτιοανατολικά
και γερμανόφωνοι έποικοι μετακινούνται στις παραμεθόριες περιοχές.
Το 1723, η εφημερίδα Wiener Zeitung έκανε λόγο ένα απόκοσμο πλάσμα
που λυμαινόταν αυτές τις περιοχές.
Ο βρικόλακας ρουφάει δύναμη, μπορεί να ρουφάει αίμα,
αλλά μπορεί επίσης να ρουφάει άλλα υγρά, όπως ιδρώτα.
Υπήρχε, όμως, και η ιδέα του νεκρού που επιστρέφει
κάνοντας κακό στους ζωντανούς.
Τότε, δεν ήταν ακόμη μια φανταστική ασθένεια των ευγενών,
έπληττε τον λαό.
Φαίνεται ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει μοτίβο όσον αφορά το φύλο,
ή την ηλικία.
Οι υποψίες για βαμπιρισμό
βαραίνουν τόσο παιδιά όσο και ηλικιωμένες γυναίκες 60 ή 70 ετών,
συνταξιούχους θα λέγαμε σήμερα.
Το εντυπωσιακό είναι πως οι ύποπτοι προέρχονταν πάντα από άλλες περιοχές.
Οι ντόπιοι ξέρουν τι να κάνουν.
Υπάρχουν παραδοσιακά τρία μέτρα
που θεωρούνται χρήσιμα στη λαϊκή πίστη
για την εξουδετέρωση των βρικολάκων.
Το πρώτο είναι ο αποκεφαλισμός,
το δεύτερο είναι το παλούκι στην καρδιά,
το τρύπημα δηλαδή της καρδιάς,
και το τρίτο είναι η καύση του πτώματος.
Υπήρχε επίσης η επιλογή να χρησιμοποιηθούν
δύο ή ακόμα και τα τρεις μέθοδοι για να είναι σίγουροι.
Το 1755, συνέβη ένα σημαντικό περιστατικό βρικόλακα
στην πόλη Χέρμερσντορφ της Μοραβίας,
όπου εκταφιάστηκαν και καταστράφηκαν 19 σοροί
βάσει των παραδοσιακών τελετουργικών.
Συνέβη πάλη στην περιφέρεια, αλλά αυτή τη φορά στα σύνορα με τη Σιλεσία.
Είναι συναρπαστικό πώς αντέδρασε ο Φρειδερίκος Β'
στο περιστατικό του Χέρμερσντορφ.
Προσπάθησε μέσω των εφημερίδων του στο Βερολίνο
την Berliner Zeitung, την Berliner Nachrichten,
να χρησιμοποιήσει το γεγονός
για να παρουσιάσει τη μοναρχία των Αψβούργων ως οπισθοδρομική,
ως δεισιδαίμων,
προβάλλοντας τον πόλεμο στη Σιλεσία, την κατάληψη της Σιλεσία,
ως αποστολή εκπολιτισμού.
Η Μαρία Θηρεσία αντέδρασε επίσης.
Ο προσωπικός της γιατρός, Τζεράρντ βαν Σβίτεν,
τη διαβεβαιώνει με μια ορθολογική έκθεση
ότι ο βαμπιρισμός πηγάζει από τη βαρβαρότητα της άγνοιας.
Εκδίδει ένα διάταγμα που διατάσσει να μπει ένα τέλος στη δεισιδαιμονία.
Με αυτό το διάταγμα για τους βρικόλακες,
η Μαρία Θηρεσία θέλησε ρητώς
να θέσει υπό τον έλεγχο της αυτοκρατορικής αυλής
τον δημόσιο λόγο, συμπεριλαμβανομένου του βαμπιρισμού.
Δηλώνει ρητά την πίστη της στη χριστιανική θρησκεία,
δηλώνει την πίστη της στα θαύματα, πιστεύει σε αυτά,
αλλά όχι στη δεισιδαιμονία,
και στη σκοτεινή πλευρά της μεταθανάτιας μαγείας.
Ανεξάρτητα από το πώς ορίζει κανείς αυτά τα πράγματα,
αυτές οι πρακτικές της λαϊκής πίστης έπρεπε να εξαλειφθούν ρητά.
Ο Διαφωτισμός την απαλλάσσει από τους βρικόλακες,
αλλά κατά τα άλλα είναι κάτι που αρκετά ξένο προς αυτήν.
Η επικράτηση του Φρειδερίκου Β' στον Επταετή Πόλεμο
σφράγισε την οριστική απώλεια της Σιλεσίας.
Αυτή δεν είναι η μόνη κακή είδηση που λαμβάνει η Μαρία Θηρεσία
κατά τη δεκαετία του 1760.
Ο θάνατος του Φραγκίσκου Στεφάνου το 1765
ήταν πολύ βαρύ πλήγμα της μοίρας για τη Μαρία Θηρεσία.
Αν και λίγα χρόνια πριν από αυτό,
είχε ήδη ξεσπάσει στην οικογένεια
αυτό που εγώ αποκαλώ "επιδημία ευλογιάς"
η οποία κράτησε μέχρι το 1767.
Έχασε αρκετά παιδιά,
συνολικά τρία από τα δικά της,
δύο νύφες και στη συνέχεια τον Φραγκίσκου Στέφανο,
ο οποίος, όμως, πέθανε από καρδιακή προσβολή.
Βυθίστηκε σε κατάθλιψη
και στη συνέχεια προστίθεται και η μοναξιά,
η οποία οφειλόταν επίσης στο ότι είχε παντρέψει
σχεδόν όλα τα επιζώντα παιδιά της κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας,
τα οποία έφυγαν για ξένες αυλές
και δεν επέστρεψαν σχεδόν ποτέ.
Έτσι ξαφνικά βρέθηκε μόνη σε εκείνο το μεγάλο παλάτι,
που κάποτε ήταν ένα από τα πιο ζωντανά σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Στη συνέχεια σχεδιάζει να διαμορφώσει εδώ, στο ισόγειο,
ένα διαμέρισμα χήρας,
το οποίο διακοσμήθηκε με τοπιογραφίες
από τον καλλιτέχνη Γιόχαν Βένζελ Μπεργκλ,
μια ζωγραφική ψευδαίσθησης
που τεκμηριώνει την προτίμηση της Μαρίας Θηρεσίας
για οτιδήποτε εξωτικό.
Τα αποκαλούσε όλα "ινδικά",
επειδή προερχόταν από την Ανατολή,
είχαν κάτι το εξωτικό.
Τέσσερα δωμάτια στο διαμέρισμά της κοσμούνται εξ ολοκλήρου
με τοιχογραφίες: εξωτικές τοπογραφίες
και τη μετεξέλιξη του κήπου σε μπαρόκ.
Ο Μπεργκλ φέρνει χρώμα στην γκρίζα καθημερινότητά της
και τον κήπο μέσα στο σπίτι.
Αργότερα έστρεψε πάλι την προσοχή της
στον κήπο που βρισκόταν έξω από τα παράθυρά της.
Ολοκληρώνεται επιτέλους και η Γκλοριέτ.
Το μπαρόκ παλάτι χτίστηκε γύρω στο 1700
από τον Γιόχαν Μπέρνχαρντ Φίσερ φον Έρλαχ
ο οποίος είχε προβλέψει στα σχέδιά του ένα "μπελβεντέρε",
δηλαδή ένα κτίριο με θέα, στον απέναντι λόφο του Σενμπρούν.
Ωστόσο, δεν υλοποιήθηκε όσο ζούσε ο Φραγκίσκος Στέφανος.
Όταν πέθανε ο Φραγκίσκος Στέφανος,
η Μαρία Θηρεσία ήθελε να αφήσει
τον τότε μη ολοκληρωμένο κήπο του παλατιού όπως ήταν,
δεν ενδιαφερόταν πια γι' αυτόν,
επειδή έλεγε συχνά ότι ως χήρα
δεν άρμοζε να επενδύσει πολλά χρήματα στη διαμόρφωση ενός κήπου,
παρόλο που πάντα γνώριζε ότι ο αείμνηστος σύζυγός της
τον αγαπούσε πολύ.
Τελικά, την έπεισε ο καγκελάριος Βένζελ Άντον,
Πρίγκιπας του Κάουνιτς-Ρίντμπεργκ,
να προχωρήσει στην ολοκλήρωση του κήπου.
Αυτό σήμαινε ότι τοποθετήθηκαν γλυπτά που δεν υπήρχαν πριν,
ότι φτιάχτηκαν περισσότερα σιντριβάνια
και το ανάκτορο απέκτησε ένα επιβλητικό αρχιτεκτονικό αντίβαρο.
Μεταβαίνει στη Γκλοριέτ με την άμαξα,
αλλά αν η Μεγαλειότητά της θέλει να πάει υψηλότερα σημεία,
αλλάζει μέσο μεταφοράς.
Στην οροφή της Γκλοριέτ υπήρχε πάντα μια βεράντα με θέα,
και ήταν πάντα προσβάσιμη.
Για να μπορεί να πηγαίνει η Μαρία Θηρεσία,
που ήταν προχωρημένης ηλικίας και είχε αναπνευστικά προβλήματα,
της κατασκεύασαν έναν ανελκυστήρα.
Υπήρχαν ανελκυστήρες και στις διάφορες κατοικίες,
τόσο στο Χόφμπουργκ όσο και στο Σενμπρούν,
ώστε να μην ταλαιπωρείται η Μαρία Θηρεσία
από το επίπονο ανέβασμα σκαλοπατιών.
Η Μαρία Θηρεσία πέρασε εδώ το τελευταίο της καλοκαίρι, το 1780.
Πέθανε από πνευμονία επιστρέφοντας στο Χόφμπουργκ.
Ο γιος της, ο Ιωσήφ Β', Αυτοκράτορας από το 1765,
είναι πλέον μοναδικός ηγεμόνας και έχει ελεύθερο πεδίο
για τις μεταρρυθμίσεις του.
Ήταν μια προσωπικότητα που δίχαζε τότε,
και ακόμα και σήμερα οι γνώμες γι' αυτόν διίστανται.
Προσωπικά, είμαι ένθερμη υποστηρίκτρια του Ιωσήφ Β'
Εκτός από μεγάλη ιατρική περιοχή
με το Πρώτο Γενικό Νοσοκομείο,
τον Πύργο των Τρελών, το Νοσοκομείο Φρουράς,
το Ιωσηφίνειο, για να αναφέρω τα πιο σημαντικά,
καθιέρωσε και τη θρησκευτική ελευθερία
μέσω των διαταγμάτων ανοχής,
κατάργησε τη δουλοπαροικία, και αναφέρω μόνο μερικά από αυτά.
Νομίζω ότι πολλοί δεν τον κατάλαβαν καλά
επειδή ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του.
Το οικοδόμημα που εξωτερικά θυμίζει αστικό ανάκτορο
αποτελεί στην πραγματικότητα την κοιτίδα ενός ιατρικού ορόσημου.
Το "Ιωσηφίνειο", το οποίο φέρει το όνομα του αυτοκράτορα,
ιδρύθηκε ως χειρουργική ακαδημία
με στόχο την αναβάθμιση της εκπαίδευσης των χειρουργών,
οι οποίοι έως τότε λογίζονταν ως πρακτικοί θεραπευτές,
αφού δεν κατείχαν κάποιο πτυχίο.
Με αυτόν τον τρόπο ο Ιωσήφ έφερε τους χειρουργούς
στο ίδιο επίπεδο με τους γιατρούς.
Αυτές ήταν οι απαρχές της σύγχρονης ιατρικής όπως τη γνωρίζουμε
αλλά και της σύγχρονης εκπαίδευσης.
Οι μέθοδοι είναι επαναστατικές, τα μέσα "περίτεχνα".
Πολύ σημαντικά είναι τα βοηθήματα διδασκαλίας,
τα ανατομικά κέρινα μοντέλα,
τα οποία γνώριζε ο Ιωσήφ Β' από τη Φλωρεντία
απ' όπου και τα παρήγγειλε,
κάπου 1.200 κομμάτια διέσχισαν τις Άλπεις με μουλάρια.
Βρίσκονται εδώ από το 1785 περίπου.
Ήταν σίγουρα από τα πιο σημαντικά βοηθήματα διδασκαλίας,
επειδή μπορούσες να δεις το σώμα τρισδιάστατα.
Και ένας χειρουργός έπρεπε να γνωρίζει καλά την ανθρώπινη ανατομία.
Η απόσταση που χωρίζει τα διδακτικά εκθέματα του Ιωσηφινείου
από τις καλές τέχνες και έναν συνθέτη
που κερδίζει επιτέλους μια θέση στην αυτοκρατορική αυλή,
είναι ελάχιστη.
Ήδη από το 1762,
εμφανιζόταν μπροστά στη Μαρία Θηρεσία ως παιδί-θαύμα.
Μετά το θάνατό της, επέστρεψε στη Βιέννη
και αργότερα διορίστηκε αυλικός συνθέτης από τον Ιωσήφ Β'.
Ο Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ είναι πλέον επίσημα υπεύθυνος
για τους χορούς του καρναβαλιού
στους αυτοκρατορικούς χορούς μεταμφιεσμένων.
Οι μερικής απασχόλησης δραστηριότητές του τον ξεπέρασαν
και ενίσχυσαν τη φήμη της Βιέννης ως πόλης της μουσικής
γεγονός που παροτρύνει κάποιους να μετακομίσουν εδώ.
Σε κάθε περίπτωση, η ιστορία έχει μεγάλη σημασία εδώ στην πόλη
και ειδικά στη μουσική,
όταν μπορώ για παράδειγμα, να πάω σε συναυλίες
που ξαναγίνονται στους αρχικούς χώρους,
εκεί που έγιναν οι πρεμιέρες σε κάποιο παλάτι.
Είναι κάτι που συναντάς σπάνια, νομίζω, σε οποιαδήποτε άλλη πόλη.
Όπως ο Μότσαρτ ή ο Μπετόβεν,
οι περισσότεροι κατασκευαστές βιολιών έρχονται από το εξωτερικό.
Η Βιέννη υπήρξε πάντα ένα χωνευτήρι λαών.
Ακόμα και οι κορυφαίοι κατασκευαστές βιολιών του 18ου και 19ου αιώνα
προέρχονται επίσης από το Φύσεν στο Άλγκοϊ.
Αυτό ήταν το μεγαλύτερο και παλαιότερο κέντρο κατασκευής βιολιών στην Ευρώπη.
Το Μίτενβαλντ δεν είναι μακριά.
Εδώ έμαθε την τέχνη του ο Κάι φον Στίτενκρον.
Έχει δημιουργήσει έναν χώρο, στην καρδιά της Βιέννης,
όπου μοιάζει να έχει σταματήσει ο χρόνος.
Η κύρια έγνοια μου
είναι να δημιουργήσω έναν χώρο που να αποπνέει αυτή την αίσθηση,
αλλά και για μένα τον ίδιο που δουλεύω εδώ,
να μου προσφέρει γαλήνη
και να με κρατάει συγκεντρωμένο στο τώρα,
χωρίς να μου αποσπάει κάτι την προσοχή.
Ο Μότσαρτ ξεκουράζεται σπάνια.
Στις 5 Δεκεμβρίου του 1791, σε ηλικία 35 ετών,
πεθαίνει από σοβαρό κεγχροειδή πυρετό,
σύμφωνα με τη γνωμάτευση του γιατρού του.
Ο θρύλος ότι κηδεύτηκε ως άπορος την επόμενη μέρα
και θάφτηκε σε έναν ομαδικό τάφο με κακό καιρό
μπορεί πλέον να καταρριφθεί.
Από τη μία πλευρά, υπάρχει το Barleihbuch,
το αρχείο ταφής της Ενορίας του Καθεδρικού του Αγίου Στεφάνου.
Από αυτή την καταχώρηση βλέπουμε πως η κηδεία του Μότσαρτ
ήταν της λεγόμενης τρίτης κατηγορίας.
Ήταν το είδος της κηδείας
που διάλεγαν εκείνη την εποχή οι τέσσερις στους πέντε Βιεννέζους.
Με άλλα λόγια, μια αστική κηδεία που κόστισε οκτώ φιορίνια 56 κρόιτσερ,
που αντιστοιχεί σε 2.000 ευρώ.
Οι τελετές κηδείας ήταν μάλλον λιτές
σύμφωνα με τους Ιωσηφίνειους κανονισμούς.
Το σώμα του Μότσαρτ θάφτηκε στη συνέχεια ήσυχα
στο νεκροταφείο στο Σανκτ Μαρξ.
Ο τάφος δεν ήταν ομαδικός,
απλώς άνοιγαν μεγάλο φρεάτιο
για τους τρεις νεκρούς που θάφτηκαν εκείνη την ημέρα
ο ένας δίπλα στον άλλον.
Επίσης δεν συνηθιζόταν να σημαδεύεται η θέση του τάφου.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει το ζήτημα του καιρού.
Τα μετεωρολογικά αρχεία του Χόχε Βάρτε, εδώ στη Βιέννη, υποδεικνύουν
ότι η 6η Δεκεμβρίου ήταν μια ηλιόλουστη,
αν και δροσερή, χειμωνιάτικη μέρα.
Με άλλα λόγια, οι ιστορίες γύρω από την κηδεία του Μότσαρτ,
από την κηδεία απόρου μέχρι τον κακό καιρό,
είναι αυτό που λέμε "παραμύθια".
Η ταφή του Μότσαρτ συμμορφώνεται με την Ιωσηφίνεια τάση,
η οποία κατάργησε την επικήδεια πομπή
και υιοθέτησε προοδευτικές εφευρέσεις,
όπως το επαναχρησιμοποιήσιμο πτυσσόμενο φέρετρο.
Το 1790 ο Ιωσήφ Β' πεθαίνει από φυματίωση.
Σύμφωνα με τις επιθυμίες του, η κηδεία του ήταν επίσης λιτή.
Το απλό ξύλινο φέρετρό του τοποθετήθηκε αργότερα
μέσα στο μεταλλικό φέρετρο που στέκεται τώρα
μπροστά από τη διπλή μεγαλοπρεπή σαρκοφάγο των γονιών του
στην Κρύπτη των Καπουτσίνων στη Βιέννη.
Σύντομα μετά τον θάνατό του,
οι Αψβούργοι επανέφεραν τις επιδεικτικές επικήδειες πομπές,
και οι Βιεννέζοι μπορούσαν πάλι να απολαύσουν την "όμορφη σορό".
Τον Ιωσήφ διαδέχεται ο αδελφός του, ο Λεοπόλδος Β'.
Είναι ο ηγεμόνας που διαχειρίζεται καλύτερα τη δύσκολη ισορροπία
μεταξύ Διαφωτισμού και Απολυταρχίας.
Μετά το θάνατο του πατέρα του,
μετακομίζει στη Φλωρεντία και γίνεται Μέγας Δούκας της Τοσκάνης,
την οποία μετατρέπει με τις μεταρρυθμιστικές του πολιτικές
σε πρότυπο κράτος.
Το 1786, το Μεγάλο Δουκάτο θέτει ένα ορόσημο στον πολιτισμό
και γίνεται η πρώτη χώρα στον κόσμο που καταργεί τη θανατική ποινή.
Ο Λεοπόλδος θα παρέμενε ευχαρίστως στη Φλωρεντία,
για να αναπτύξει περαιτέρω το όραμά του
για μια συνταγματική μοναρχία στο Παλάτσο Πίττι.
Αλλά το οικογενειακό καθήκον τον ανακαλεί
στην έδρα της απόλυτης εξουσίας.
Ο μελετητής των Αψβούργων Σάιμον Γουίντερ
μόνο καλά λόγια έχει να πει και γι' αυτό το θέμα.
Συναρπαστική προσωπικότητα, γιατί ήξερε τι έκανε.
Ανέλαβε απροσδόκητα την εξουσία λόγω του θανάτου του Ιωσήφ.
Αλλά ήταν κάποιος με πολλή εμπειρία, πολλή ευφυΐα,
πραγματιστής, και από τους ελάχιστους Αψβούργους,
που φαίνεται να απολάμβανε να κυβερνά με σύνεση.
Και ήταν καταστροφικό που ήταν τόσο σύντομη η βασιλεία του
γιατί αν είχε περισσότερο χρόνο, ίσως να είχαμε δει
μια πολύ ευφυή και ενδιαφέρουσα απόκριση στη Γαλλική Επανάσταση
Αλλά τελικά, η πορεία του διακόπηκε απότομα.
Μόλις ενάμιση χρόνο αφού στέφθηκε αυτοκράτορας,
ο Λεοπόλδος Β' πεθαίνει, μάλλον από πνευμονία.
Η σύντομη προοδευτική φάση της δυναστείας ανακόπτεται απότομα.
Τουλάχιστον οι Αψβούργοι γλίτωσαν από μια επανάσταση,
με εξαίρεση την αδελφή του Λεοπόλδου, την Μαρία Αντωνία.
Το 1770, σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών,
οδηγείται σε γάμο από τη Μαρία Θηρεσία στις Βερσαλλίες,
λαμβάνοντας το όνομα Μαρία Αντουανέτα.
Εκτελείται στο Παρίσι το 1793.
Τον μεταρρυθμιστή Αυτοκράτορα Λεοπόλδο Β'
διαδέχεται ο γιος του, ο Αυτοκράτορας Φραγκίσκος Β',
το 1792.
Έμελλε να είναι ο τελευταίος αυτοκράτορας
της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Υιοθετώντας μια αναχρονιστική λογική,
ο Φραγκίσκος καταφεύγει στην εξιδανίκευση του παρελθόντος.
Στο Λάξενμπουργκ στην Κάτω Αυστρία,
μακριά από τις εισβολές του κόσμου,
ανήγειρε το Φράντσενσφεστε ως προσωπικό του ενδιαίτημα.
Το ιπποτικό του κάστρο είναι ένα παράξενο μέρος
όπου κυριαρχούν η λατρεία των προγόνων και η αυτοπροβολή.
Ενώ ο Φραγκίσκος παίζει τον ιππότη ευγενή
και διασκεδάζει τους καλεσμένους του με τουρνουά
και επιτραπέζια παιχνίδια, η αυτοκρατορία δέχεται επίθεση.
Όταν έλαβε χώρα η λεγόμενη Μάχη των Τριών Αυτοκρατόρων
το 1805 στο Άουστερλιτς,
έμεινε στο σπίτι,
σε αντίθεση με τον Ναπολέοντα και τον Τσάρο Αλέξανδρο Α'.
Η αυστρορωσική συμμαχία γνωρίζει μια συντριπτική ήττα.
Το φρούριο Σπίλμπεργκ στο κοντινό Μπρνο
πέφτει αμαχητί στα χέρια των Γάλλων.
Λιγότερο από ένα χρόνο αργότερα,
η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αποτελεί ιστορία.
Αλλά ο Φραγκίσκος είχε ήδη προνοήσει
και ίδρυσε μια νέα αυτοκρατορία.
Αποποιείται το αξίωμα
του Ρωμαιογερμανού Αυτοκράτορα Φραγκίσκου Β'
και ανοίγει το τελευταίο κεφάλαιο των Αψβούργων
ως Φραγκίσκος Α', Αυτοκράτορας της Αυστρίας.